ประโยชน์พลังงานนิวเคลียร์ในทางการแพทย์

          การนำรังสีหรือสารกัมมันตรังสีมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในทางการแพทย์นั้น เป็นส่วนหนึ่งของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ที่ได้มีการคิดค้นและปรับปรุงขึ้น เพื่อช่วยให้แพทย์สามารถดำเนินการวินิจฉัยและรักษาโรคได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว และดียิ่งขึ้น ประโยชน์จากรังสีในทางการแพทย์มีหลายด้าน ดังต่อไปนี้

          ด้านการตรวจและวินิจฉัยโรค (Diag- nosis) 
          ก. การถ่ายเอกซเรย์ เพื่อตรวจความผิดปกติของอวัยวะในร่างกาย เช่น ฟัน  ปอด กระดูก 
          ข. การตรวจการทำงานของระบบอวัยวะ โดยให้ผู้ป่วยรับประทาน หรือฉีดสารกัมมันตรังสีเข้าไปในร่างกาย แล้วทำการถ่ายภาพอวัยวะ จะช่วยให้แพทย์ทราบถึงบริเวณที่แน่นอนของอวัยวะที่สูญเสียหน้าที่ไป สารกัมมันตรังสีที่นำมาใช้ ได้แก่ 
          - แกลเลียม-๖๗ (Gallium-67) ใช้ตรวจการอักเสบต่างๆ การเป็นหนอง เช่น  ในช่องท้อง และใช้ตรวจหาการแพร่กระจายของมะเร็งในต่อมน้ำเหลือง 
          - คริปทอน-๘๑ เอ็ม (Krypton-81 m) ใช้ตรวจการทำงานของหัวใจ 
          - เทคนีเชียม-๙๙ เอ็ม (Technetium-99 m) ใช้ตรวจการทำงานระบบต่างๆ เช่น  ไทรอยด์ กระดูก สมอง ปอด ตับ ม้าม ไต และหัวใจ
          - อินเดียม-๑๑๑ (Indium-111) ใช้ ติดตามเม็ดเลือดขาวเพื่อตรวจหาบริเวณอักเสบของร่างกาย ตรวจการอุดตันของไขสันหลัง ตรวจมะเร็งเต้านม รังไข่ และลำไส้ 
          - ไอโอดีน-๑๓๑ (Iodine-131) ใช้ตรวจการทำงานของต่อมไทรอยด์ 
          - ทอง-๑๙๕ (Gold-195) ใช้ตรวจการไหลเวียนของโลหิต 
          - แทลเลียม-๒๐๑ (Thallium-201)  ใช้ตรวจสภาพหัวใจเมื่อทำงานเต็มที่ ตรวจสภาพการไหลของโลหิตเลี้ยงหัวใจ และตรวจสภาพกล้ามเนื้อหัวใจ

          ด้านการบำบัดรักษาโรค (Radiotherapy) 
          โดยทั่วไปได้มีการใช้รังสีในการรักษาโรคมะเร็งและเนื้องอก ดังตัวอย่างต่อไปนี้ 
          - ฟอสฟอรัส-๓๒ (Phosphorus-32) ใช้รักษาภาวะที่มีเม็ดเลือดแดงมากเกินไป และรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง 
          - โคบอลต์-๖๐ (Cobalt-60) ใช้รักษามะเร็งในอวัยวะต่างๆของร่างกาย 
          - สทรอนเชียม-๙๐ (Strontium-90) ใช้รักษามะเร็งผิวหนัง 
          - ไอโอดีน-๑๓๑ (Iodine-131) ใช้รักษามะเร็งของต่อมไทรอยด์ 
          - แทนทาลัม-๑๘๒ (Tantalum-182) ใช้รักษามะเร็งปากมดลูก 
          - ทอง-๑๙๘ (Gold-198) ใช้รักษามะเร็งผิวหนัง และมะเร็งที่แพร่กระจายไปยังอวัยวะต่างๆ 
          - การรักษามะเร็งด้วยรังสีโปรตอน ในระดับตื้นของร่างกาย เช่น ลูกตา 
          - การรักษามะเร็งและเนื้องอกในส่วนลึกของร่างกาย เช่น การรักษาเนื้องอก ในสมองด้วยรังสีนิวตรอน

           ด้านการปลอดเชื้อผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ (Radiosterilization) 
          การปลอดเชื้อ หมายถึง การทำให้จุลินทรีย์ที่ปนเปื้อนอยู่ในผลิตภัณฑ์นั้นตาย หรือไม่สามารถขยายพันธุ์ต่อไปได้อีก  โดยเฉพาะในผลิตภัณฑ์เข็มและกระบอก ฉีดยา ที่ใช้ฉีดสารละลายเข้าเส้นเลือด และ ท่อพลาสติกหรือสายสวนที่เข้าไปสัมผัสเนื้อเยื่อภายในร่างกาย การใช้รังสีแกมมาจาก ไอโซโทปโคบอลต์-๖๐ หรือรังสีอิเล็กตรอน พลังงานสูง เป็นตัวกลางในกระบวนการปลอดเชื้อที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีการใช้ก๊าซ หรือการอบด้วยความร้อน สามารถใช้ได้กับผลิตภัณฑ์หลายชนิด โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทนความร้อน มีรูปร่างสลับ ซับซ้อน  หรืออยู่ในภาชนะบรรจุขั้นสุดท้ายก่อนจำหน่ายเรียบร้อยแล้ว วิธีนี้จะช่วยป้องกันการปนเปื้อนที่เกิดจากการบรรจุหีบห่อ และมีความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน