ต้นไม้ให้สีเขียว ให้ร่มเงา

ร่มเงา นับเป็นสิ่งมีค่าที่ผู้คนต้องการโดยเฉพาะสำหรับพวกเราผู้อยู่อาศัยภายในเขตอากาศร้อนชื้น อย่างประเทศไทย
 
การที่อาคารบ้านเรือนได้รับวางผังให้มีพื้นที่ เหลือเป็นเขตเป็นบริเวณ นับว่ามีข้อได้เปรียบอย่างสูงในการนำร่มเงามาใช้ เพราะเราสามารถเอาต้นไม้มาปลูกในบริเวณดังกล่าว เพื่อบดบังแสงอาทิตย์อันแรงกล้าและร้อนผ่าว อีกทั้งการมีต้นไม้ยังทำให้เกิดร่มเงาทอดสู่ตัวอาคารได้
 
การที่เรามีเกร็ดความรู้เล็ก ๆ ที่เกี่ยวกับการเลือกชนิดต้นไม้และการวางตำแหน่งระยะต่าง ๆ ในการปลูกต้นไม้ จะยิ่งช่วยส่งเสริมให้เกิดประสิทธิภาพในการเกิดร่มเงามากขึ้น แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น เราจะต้องมีการวางแผนล่วงหน้าเช่นกัน เพราะไม่ใช่ว่าเรามีพื้นที่และต้นไม้แล้ว ก็สักแต่ว่าจะถม ๆ ปลูกไปให้เยอะ ๆ ก็เท่านั้น เพราะบางครั้งการเลือกปลูกที่จำนวนไม่มากในบริเวณจำกัด แต่สามารถส่งผลดั่งที่เราต้องการได้ดีกว่าก็มีถมไป
 
ตัวอย่างเช่นที่ว่า ถ้าเราพอจะมีที่ทางในเขตบริเวณบ้าน ดังเกริ่นไว้แต่แรกเราควรจะเลือกต้นไม้ที่ใหญ่สักหน่อย และไม้ที่มีพุ่มมีใบก็จะเป็นการดี โดยปกติต้นไม้ใหญ่เหล่านี้มักจะใช้เวลาถึง 4-5 ปี ในการเจริญเติบโตตามที่เราต้องการเพื่อให้ตัวมันเกิดมีพุ่มมีทรงและความสูง ที่สามารถให้ร่มเงา ทอดลงแก่ตัวอาคารสองชั้นได้ ซึ่งก็จะมีความสูงอยู่ที่ 7.5-15 เมตร
 
แต่ทีนี้ ถ้าการรอให้ต้นไม้เจริญเติบโตถึง 5 ปี ดูเหมือนจะเป็นการรอที่ทรมานแสนสาหัส ก็ควรจะเลือกต้นไม้ใหญ่ที่มีความสูงประมาณ 3.5-6 เมตรแล้ว นำมาปลูก เพราะมันจะสามารถให้ร่มเงาดังหวังไว้เร็วขึ้นภายในระยะเวลาแค่ 1-2 ปี
 
และการเลือกตำแหน่งนี่ล่ะสำคัญมากที่สุด การทิ้งระยะห่างของต้นไม้ใหญ่ ควรจะให้ห่างจากอาคารอย่างน้อย ๆ ที่สุดสัก 3 เมตร เพื่อไม่ให้ระบบรากของต้นไม้ ไปรบกวนหรือทำลายระบบโครงสร้าง ของอาคารบ้านเรือน แต่ระยะ
 
ที่อยากจะแนะนำ ควรจะให้ห่างจากอาคารสัก 4-5 เมตร และควรเลือกปลูกในด้านทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกและด้านทิศใต้ของอาคาร และถ้าผนังอาคารยาวเกิน 8 เมตร ควรปลูกเว้นช่วง ช่วงละ 8 เมตร ส่วนต้นไม้พุ่มที่เล็กลงมาหน่อย ควรจะห่างจากอาคารประมาณ 1.2-1.5 เมตร ทั้งนี้ก็เพื่อที่จะเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการให้ร่มเงาตัวอาคารและการนำทิศทางเข้าของลมให้เข้าสู่ตัวอาคารด้วย
 
แต่ถ้าจะเลือกปลูกต้นไม้ให้ได้ดั่งใจในรายละเอียดทั้ง ขนาด ชนิด การดูแลรักษาให้ลึกซึ้งไปกว่านี้ การขอคำปรึกษากับผู้เชี่ยวชาญอย่างภูมิสถาปนิกก็เป็นสิ่งที่ดีที่ขอแนะนำเช่นกัน.

คณะกรรมาธิการวิชาการสาขาเทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม
สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์